امپراتوری هخامنشیان نخستین وبزرگ ترین امپراتوری یا شاهنشاهی ایران بود. پس از ایشان دودمان های پارتی (حدود 140ق.م-224م) وساسانی (224-651م) بر این سرزمین حکومت کرده اند که معاصر امپراتوری روم وبا آن در نبرد دایمی بودند ودولت های مهمی چون هندوستان وچین نیز در همسایگی شرقی آنها قرار داشتند.

در دوره هخامنشیان، برخلاف دو سلسله بعدی ، هیچ کشوری نمی توانست با قدرت این سلسله رقابت کند. نام سلسله هخامنشی از موسس یا سردودمان این سلسله به نام "هخامنش" گرفته شده استکه دودمان پارسی او حدود دو قرن بر این امپراتوری فرمانروایی داشتند. تشکیل این سلسله از حدود سال 550 ق.م با فتوحات کوروش دوم یا کوروش بزرگ و کمبوجیه دوم آغاز شد وبین سال های 334-323 ق.م با فتح ایران و سرزمین های زیر فرمان هخامنشیان به دست اسکندر مقدونی به پایان رسید.

این شاهنشاهی بزرگ ترین امپراتوری جهان تا آن زمان بود وقلمرو آن از هلسپون]داردانل[ تا شمال هندوستان را در بر می گرفت. بیشتر دوره هخامنشیان ، کشور مصر را نیز شامل می شد و مرزهای آن به آسیای مرکزی تا قزاقستان امروزی می رسید.